اصفهان، ایران – بهیه جعفری بالانی، معاون دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق بودجه شرکت مدیریت منابع آب ایران، روز چهارشنبه در آئین اختتامیه نخستین مدرسه فصلی آب در اصفهان، هشدار داد که ایران به دلیل کاهش چشمگیر بارش‌ها و افزایش دما، در آستانه تنش شدید آبی قرار دارد. او از افت ۱۷ درصدی میانگین بارش سالانه کشور طی چهار سال اخیر نسبت به بلندمدت و کاهش ۲۷ میلیارد مترمکعبی منابع آب سطحی خبر داد.

آمارهای نگران‌کننده: خشکسالی و فشار بی‌سابقه بر منابع آب
جعفری بالانی با اشاره به اینکه میانگین بارش سالانه ایران در ۵۶ سال گذشته ۲۴۸ میلی‌متر بوده، اما در چهار سال اخیر به ۲۰۶ میلی‌متر کاهش یافته است، گفت: “این کاهش بارش همراه با افزایش ۲ درجه‌ای دمای کشور، تبخیر و تعرق را ۱۷۲ میلی‌متر افزایش داده است.” این وضعیت، منابع آب تجدیدپذیر کشور را از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب به ۱۰۳ میلیارد مترمکعب رسانده است. وی همچنین تاکید کرد که سرانه آب تجدیدپذیر از ۶ هزار و ۸۰۰ مترمکعب در سال ۱۳۳۵ به یک‌هزار و ۲۰۰ مترمکعب در حال حاضر کاهش یافته است. این مقام مسئول به پراکندگی نابرابر منابع آب نیز اشاره کرد و افزود که در حالی که در غرب کشور سرانه آب سه هزار مترمکعب است، در شرق و مرکز به ۳۰۰ تا ۶۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر می‌رسد.

بحران آب‌های زیرزمینی: ۴۲۲ دشت ممنوعه و ۱۵۰ میلیارد مترمکعب ذخیره از دست رفته
معاون دفتر برنامه‌ریزی کلان شرکت مدیریت منابع آب ایران با ابراز نگرانی از فشار فزاینده بر منابع آب زیرزمینی، اظهار داشت که کاهش آب‌های سطحی، به برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی منجر شده است. او فاش کرد که از ۶۰۹ محدوده مطالعاتی کشور (دشت)، ۴۲۲ محدوده به دلیل برداشت بیش از حد، ممنوعه شده‌اند و تنها برای مصارف شرب قابل استفاده هستند. این وضعیت به فرونشست بالا در ۳۵۰ محدوده دشتی کشور، شامل ۸۴ درصد چاه‌های مجاز کشاورزی، منجر شده است. وی تاکید کرد که شهرهای اصفهان و تهران جزو دشت‌های با فرونشست بالا هستند. جعفری بالانی همچنین هشدار داد که فرونشست، تاسیسات حیاتی را نیز تهدید کرده و احیای مخازن آب زیرزمینی را دشوار می‌کند، در حالی که تاکنون ۱۵۰ میلیارد مترمکعب از ذخایر آب زیرزمینی کشور از دست رفته است.

بهره‌وری پایین آب و مصرف بی‌رویه منابع تجدیدپذیر
معاون دفتر برنامه‌ریزی کلان شرکت مدیریت منابع آب ایران با اشاره به پایین بودن بهره‌وری و کارایی استفاده از آب در ایران، گفت که به ازای هر مترمکعب آب، تولید ناخالص داخلی (GDP) در ایران حدود ۴.۲ دلار است، در حالی که این رقم در کشورهای با درآمد متوسط ۱۲.۲ دلار و در سطح جهانی ۲۲.۱ دلار است. جعفری بالانی تصریح کرد که ایران در حال حاضر در موقعیت تنش شدید آبی قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۰ این وضعیت تشدید شود. وی افزود که بیش از ۸۰ درصد منابع آب تجدیدپذیر کشور مصرف می‌شود که این امر ریسک کمبود آب زیرزمینی را به شدت افزایش داده است.

راهکارهای پیشنهادی: مدیریت به‌هم‌پیوسته و اصلاح حکمرانی آب
این مقام وزارت نیرو تاکید کرد که گسترش شهرها و توسعه‌های شهری، تغذیه آبخوان‌ها را مختل کرده و حتی با وجود بارش‌های نرمال نیز میزان تجدید منابع زیرزمینی کاهش یافته است. به همین دلیل، منابع و مصارف آب در توازن نیستند. وی گفت که برای جبران این ناترازی، استفاده از منابع آب نامتعارف و مدیریت به‌هم‌پیوسته در دستور کار قرار گرفته است. جعفری بالانی توضیح داد که رویکرد مدیریت به‌هم‌پیوسته با هماهنگی بین بخش‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی به دنبال استفاده پایدار از منابع آب و جلوگیری از تنازعات اجتماعی است. وی به نقش کلیدی شورای عالی آب به عنوان بالاترین نهاد سیاست‌گذار از سال ۱۳۷۹ در این زمینه اشاره کرد. جعفری بالانی با تاکید بر ضرورت اصلاح حکمرانی آب، پیشنهادهایی از جمله استفاده از ظرفیت‌های پژوهشی، افزایش مشارکت ذی‌نفعان، شفافیت و تقویت اراده سیاسی برای اصلاحات ساختاری ارائه کرد و از دانشجویان خواست تا در این حوزه‌ها پژوهش کنند.

نخستین مدرسه فصلی (بهاره) شرکت آب منطقه‌ای اصفهان با محوریت مدیریت بهم پیوسته منابع آب، با حضور دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکتری رشته‌های مرتبط با حوزه آب از سراسر کشور، روز چهارشنبه به کار خود پایان داد. منبع: خبرگزاری مهر