بحران آب در ایران
از “ناترازی” تا “بازگشتناپذیری”
یک سرمقاله منتشر شده در روزنامه امروز، با عنوان “ناترازی منابع آبی”، به بررسی عمیق بحران آب در ایران پرداخته و با تاکید بر اینکه واژه “ناترازی” به تنهایی شدت این بحران را نشان نمیدهد، از رسیدن کشور به مرحلهای خطرناک و شاید “بازگشتناپذیر” در زمینه کمبود آب خبر میدهد.
فراتر از ناترازی
در این سرمقاله که توسط بهرام ثقفیان به نگارش درآمده، واژه “ناترازی” (به معنای عدم تعادل) به عنوان یک توصیف ساده و ناکافی برای وضعیت فعلی منابع آب کشور معرفی میشود. نویسنده استدلال میکند که این پدیده، فرآیندی پویاست که از یک بخش شروع شده و مانند دومینو، به سایر حوزهها مانند انرژی، اقتصاد و امنیت غذایی سرایت میکند. وی با اشاره به ارتباط تنگاتنگ آب، انرژی و غذا، بر لزوم مدیریت یکپارچه این منابع تاکید میکند.
بر اساس این گزارش، فرآیند کاهش منابع آب در ایران از سه مرحله اصلی عبور کرده است:
- ناترازی یا کمبود خفیف: مرحلهای که با بارشهای مناسب یا اقدامات مدیریتی قابل کنترل و بازگشتپذیر است.
- کمآبی شدید: مرحلهای که نزدیکترین توصیف به وضعیت کنونی کشور است و با کسری فزاینده آب نسبت به تقاضا همراه است. ایران در حال حاضر با شاخصهای تنش آبی شدید روبرو است.
- بازگشتناپذیری: مرحله نهایی و خطرناک که در آن وضعیت کمآبی شدید تثبیت شده و امکان بازگشت به حالت عادی، حتی با بارشهای فراوان، وجود ندارد. نویسنده با اشاره به فرونشست دشتها و کاهش عظیم منابع آب زیرزمینی (بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیارد متر مکعب) طی دهههای اخیر، تاکید میکند که متاسفانه ایران در حال ورود و تثبیت در این مرحله است.
راهکار، تغییر رویکرد است نه ادامه روشهای گذشته
سرمقاله تاکید میکند که ادامه روشهای پرهزینه و غیرکارآمد گذشته مانند انتقال آب، شیرینسازی و ساخت سدهای بیشتر، راهحل این بحران نیست. به جای آن، راهکار در تغییر بنیادین در الگوی مصرف، سازگاری با شرایط کمآبی ذاتی کشور و کنار گذاشتن توهم وجود آب فراوان است. این تغییرات نیازمند اراده سیاسی قوی و مشارکت همه جانبه مردم، کشاورزان و صنایع است تا آینده تمدن و این مرز و بوم حفظ شود. منبع: دنیای اقتصاد