سخنگوی صنعت آب کشور با هشدار درباره ورود سدهای اصلی تامین آب تهران به “حجم مرده” در مهر و آبان ماه، از آغاز رسمی “پاییز سخت آبی” خبر داد و تاکید کرد: باید به شدت مراقب مصرف آب باشیم.

عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب، روز گذشته (تاریخ دقیق‌تر در متن اصلی نیست) در گفت‌وگو با خبرآنلاین، وضعیت آبی کشور را تشریح کرد و گفت که ارزیابی‌ها نشان می‌دهد سدهای کرج، لار و ماملو در مهر ماه و سد لتیان در آبان ماه به احجام مرده خواهند رسید. این بدان معناست که اگرچه انتقال آب قطع نمی‌شود، اما ذخیره کافی وجود ندارد و انتقال آب بیشتر از دبی پایه سدها غیرممکن است. وی با اشاره به اینکه ۷۵ درصد ایران با تنش آبی مواجه است، افزود که در حال حاضر ۲۴ استان و ۵۳ شهر درگیر این تنش هستند.

“راه را اشتباه می‌رویم”: ضعف مدیریتی و شهرسازی نامتوازن

بزرگ‌زاده ضعف مدیریت، قوانین متناقض و نبود ابزار لازم برای اجرای قوانین کارآمد را از مهم‌ترین دلایل بحران آب در کشور دانست. او با انتقاد شدید از الگوهای توسعه دهه‌های اخیر، تاکید کرد که “هفتاد سال است راه را اشتباه می‌رویم.”

وی دلیل اصلی بحران در کلان‌شهری مانند تهران را شکل‌گیری نامتوازن آن دانست و خاطرنشان کرد:

قرار بود جمعیت تهران در ارزیابی‌های اولیه به ۲ تا ۳ میلیون نفر برسد. تهران و حومه آن با جمعیت نزدیک به ۲۰ میلیون نفر در حال حاضر، بدون داشتن رودخانه مهمی، منابع آبی مشترک را به شدت تحت فشار قرار داده‌اند. توسعه نامتوازن و متمرکز کردن فرصت‌های رشد و رفاه در چند شهر بزرگ (مثل تهران، کرج، مشهد، اصفهان) باعث مهاجرپذیری شدید و در نتیجه فشار بیش از ظرفیت تاب‌آوری بر منابع محیط زیستی، از جمله آب شده است.

راهکار کوتاه‌ و بلندمدت

سخنگوی صنعت آب اعلام کرد که با کاهش مصرف حدود ۱۴ تا ۱۵ درصدی آب در تهران (ناشی از کاهش فشار آب و صرفه‌جویی مردم) و بهره‌برداری از فازهای سامانه دوم انتقال آب از طالقان به تهران، توانسته‌اند شرایط را مدیریت کنند. او ابراز امیدواری کرد که با ۱۰ تا ۱۲ درصد صرفه‌جویی بیشتر تا زمستان بتوان از این گردنه حساس عبور کرد. او همچنین هشدار داد که تا دی ماه نباید منتظر بارش چندانی بود.

بزرگ‌زاده برای حل مشکلات بلندمدت، علاوه بر اصلاح الگوی توسعه و توزیع عادلانه فرصت‌ها در کشور، بر استفاده از ابزارهای اقتصادی برای اصلاح الگوی کشت و مدیریت منابع آبی تأکید کرد. وی گفت: باید به‌جای تکیه بر “قوه قهریه” (مثل بستن چاه غیرمجاز)، با ارائه مشوق‌های اقتصادی به کشاورزان، آن‌ها را ترغیب به تغییر شغل یا کاهش مصرف آب کرد. هدررفت آب در بخش کشاورزی (ناشی از ضایعات محصولات) بین ۱۰ تا ۱۵ میلیارد متر مکعب برآورد می‌شود که بیش از دو برابر کل آب شرب مورد نیاز کشور است. همچنین او بر واگذاری امور تصدی‌گری آب به تشکل‌های محلی و نهاد بازار (حکمرانی محلی آب) و پرهیز از تمرکز امور در دولت به معنی سه قوه، تأکید کرد.

مشروح این مصاحبه را اینجا بخوانید.