ایران به دلیل اثرات هم‌زمان تغییرات اقلیمی و برداشت بیش از حد از منابع تجدیدپذیر، با بحران جدی ناترازی عرضه و تقاضای آب مواجه است. امیرحسین صادق‌زاده، کارشناس حوزه آب و محیط زیست ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، در گفت‌وگو با ایسنا اعلام کرد که طبق شاخص بین‌المللی «فالکن‌مارک»، سرانه آب تجدیدپذیر کشور از ۳۰۰۰ مترمکعب در دهه ۶۰ به زیر ۱۳۰۰ مترمکعب در سال‌های اخیر سقوط کرده و ایران رسماً در وضعیت «تنش آبی» قرار گرفته است. این بحران که با تغییر الگوی بارش‌ها به سمت رخدادهای سیل‌آسا و کم‌نفوذ تشدید شده، استان‌های متعددی از جمله خراسان رضوی، یزد، کرمان، اصفهان و سیستان و بلوچستان را در آستانه تنش شدید، فرونشست زمین و مهاجرت‌های اجباری قرار داده است.

چالش تأمین آب شرب در کلان‌شهرها به شکل افت ذخایر و در استان‌های جنوبی به صورت وابستگی پرهزینه به آب‌شیرین‌کن‌ها پدیدار شده است. همچنین آلودگی منابع زیرزمینی به نیترات و آرسنیک در کنار هدررفت ۲۰ تا ۳۰ درصدی آب در شبکه‌های فرسوده (معادل یک میلیارد مترمکعب آب تصفیه‌شده در سال) بر پیچیدگی اوضاع افزوده است. این کارشناس با انتقاد از پروژه‌های انتقال آب بین‌حوضه‌ای مانند تونل کوهرنگ یا انتقال آب خلیج فارس، آن‌ها را راهکارهایی موقت، گران‌قیمت و پرچالش دانست که به تخریب اکوسیستم حوضه مبدأ و وابستگی مفرط حوضه مقصد منجر می‌شوند و تنها باید به عنوان آخرین گزینه مکمل استفاده شوند.

در پاسخ به این بحران و محدودیت‌های تحریم، ایران به سمت توسعه فناوری‌های بوین بومی حرکت کرده است. از مهم‌ترین دستاوردهای ملی، بومی‌سازی فناوری نانوحباب در تصفیه‌خانه‌هاست که بدون نیاز به توسعه فیزیکی و با کمترین مصرف انرژی، ظرفیت تصفیه را افزایش می‌دهد. همچنین پکیج‌های مدرن بازچرخانی پساب صنعتی با استفاده از اکسیداسیون پیشرفته، غشاهای نانویی، و تولید بومی پلی‌الکترولیت‌ها (فلوکولانت‌ها) برای جداسازی ذرات معلق، امکان بازگرداندن آب به چرخه صنعت را فراهم کرده‌اند. توسعه حسگرهای هوشمند پایش، نشت‌یاب‌های نانویی و غشاهای سرامیکی از دیگر گام‌های کشور برای کاهش هدررفت و مدیریت هوشمند منابع آبی است.

مشروح این گفتگو را اینجا بخوانید.