اراک، ایران – استان مرکزی در پنجمین سال متوالی خشکسالی، با بحران شدید منابع آبی مواجه است. حسین اسدی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی، امروز سه‌شنبه در جریان بازدید خبرنگاران از سد کمال‌صالح، از کاهش بی‌سابقه حجم ذخیره آب پشت این سد خبر داد و بر ضرورت صرفه‌جویی همه‌جانبه تاکید کرد.

وضعیت بحرانی سد کمال‌صالح: فقط ۱۰ میلیون مترمکعب آب قابل برنامه‌ریزی
به گفته اسدی، حجم ذخیره آب پشت سد کمال‌صالح به پایین‌ترین حد خود از زمان آبگیری تا کنون رسیده و تنها ۲۰ میلیون مترمکعب آب در پشت سد باقی مانده است. وی افزود که از این میزان، تنها ۱۰ میلیون مترمکعب آب قابل برنامه‌ریزی است و ۱۰ میلیون مترمکعب دیگر به عنوان “حجم مرده” برای پایداری سد باید حفظ شود. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی با اشاره به کاهش ۴۰ درصدی بارندگی نسبت به سال گذشته و گرمای زودرس اردیبهشت، خواستار مدیریت مصرف آب و همکاری ویژه مردم، کشاورزان، صنعتگران و مسئولان شد.

کاهش چشمگیر آبرسانی به صنایع و شهر اراک
اسدی تصریح کرد که در سال گذشته، از سد کمال‌صالح روزانه ۱۱۰۰ لیتر بر ثانیه به شهر اراک و حدود ۲۰۰ لیتر بر ثانیه به پالایشگاه امام خمینی (ره) شازند آبرسانی می‌شد. اما در سال جاری، با وجود سهامداری پالایشگاه در سد، از آذرماه ۱۴۰۳ تاکنون هیچ‌گونه آبرسانی به این واحد صنعتی صورت نگرفته و میزان آبرسانی به شهر اراک نیز به ۶۵۰ لیتر بر ثانیه کاهش یافته است. با احتساب آبرسانی به روستاهای مسیر سد کمال‌صالح (حدود ۲۰ لیتر بر ثانیه)، مجموع برداشت فعلی از سد به ۶۷۰ لیتر بر ثانیه می‌رسد. برآوردها نشان می‌دهد با این روند و در نظر گرفتن تبخیر، تنها تا پایان شهریور ۱۴۰۴ امکان تامین آب وجود دارد.

تجهیزات برداشت از “حجم مرده” سد و چشم‌انداز تلخ برای اسفند ۱۴۰۴
اسدی به تمهیدات فنی انجام‌شده اشاره کرد و گفت که عملیات نصب “بارج و سکوی شناور” برای برداشت از حجم مرده سد از سال گذشته آغاز شده و اکنون آماده بهره‌برداری است. این تجهیزات امکان برداشت ۳۰۰ لیتر بر ثانیه از حجم مرده سد را فراهم می‌کنند که در مجموع حدود ۴.۵ میلیون مترمکعب قابل استفاده خواهد بود. وی هشدار داد که در صورت تداوم خشکسالی و عدم بارندگی‌های کافی پاییز و زمستان، حتی با استفاده از حجم مرده سد، حداکثر تا اوایل اسفند ۱۴۰۴ قادر به تامین آب شرب اراک خواهیم بود و پیش‌بینی می‌شود سد کمال‌صالح کاملاً خالی شود.

اولویت ساماندهی مصرف در کشاورزی: ۹۱ درصد مصرف استان
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی تاکید کرد که مهم‌ترین اولویت مدیریت منابع آبی استان، ساماندهی مصرف آب در بخش کشاورزی است. وی با ارائه آماری تکان‌دهنده گفت که نزدیک به ۹۱ درصد از آب مصرفی استان در بخش کشاورزی استفاده می‌شود، در حالی که فقط ۵.۵ درصد به آب شرب و ۳.۵ درصد به صنایع اختصاص دارد. اسدی تصریح کرد که حتی اگر شهروندان و صنایع به‌طور کامل از مصرف آب صرف‌نظر کنند، تنها کمتر از ۱۰ درصد صرفه‌جویی حاصل می‌شود؛ اما با کاهش تنها ۱۰ درصدی مصرف آب در کشاورزی، می‌توان چالش‌های آبی بخش شرب و صنعت را تا حد زیادی رفع کرد.

فراخوان برای تغییر الگوی کشت و نصب کنتورهای هوشمند
اسدی از کشاورزان خواست با اصلاح الگوی کشت، استفاده از کشت گلخانه‌ای و بهره‌گیری از روش‌های نوین آبیاری مانند سیستم قطره‌ای، مصرف آب را کاهش دهند. وی آبیاری بارانی را دیگر پاسخگوی شرایط کم‌آبی استان ندانست و خواستار ممنوعیت “کشت سوم” در ساوه شد. یکی از راهکارهای اساسی برای کنترل مصرف آب، نصب کنتورهای هوشمند روی چاه‌های کشاورزی عنوان شد. بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، تمامی دستگاه‌های اجرایی و بهره‌برداران بخش کشاورزی موظف‌اند از کنتورهای هوشمند تاییدشده توسط وزارت نیرو استفاده کنند. اسدی گفت که این کنتورها اکنون با قیمت تقریبی ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون ریال در بازار عرضه می‌شوند و بهره‌گیری از آن‌ها می‌تواند گامی مهم در جهت تحقق عدالت در توزیع و مصرف آب باشد. با توجه به وضعیت بحرانی فعلی، آیا اقدامات اعلام شده برای مدیریت منابع آبی استان مرکزی کافی خواهد بود یا نیاز به تدابیر اضطراری و قاطع‌تری برای جلوگیری از بحران کامل آب در ماه‌های آینده است؟ منبع: خبرگزاری مهر