بحران آب در ایران از هشداری در آینده به واقعیتی ملموس در زمان حال تبدیل شده و ابعاد آن فراتر از مسائل زیست‌محیطی، اکنون اقتصاد، امنیت ملی و حیات اجتماعی کشور را به طور جدی تهدید می‌کند. کارشناسان این پدیده را که ناشی از برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی است، «زلزله خاموش» می‌نامند و نهادهای بین‌المللی با تشبیه آن به «بمب ساعتی بی‌صدا»، نسبت به پیامدهای ویرانگر آن هشدار داده‌اند. این بحران دیگر به چند دشت محدود نیست و طبق گزارش‌ها، بیش از ۴۰۰ شهر ایران، از جمله کلان‌شهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد و کرمان، در پهنه‌های پرخطر فرونشست قرار گرفته‌اند.

یکی از فوری‌ترین پیامدهای این بحران، تهدید مستقیم امنیت غذایی و بروز «تورم غذایی» است. با مصرف بیش از ۹۰ درصد منابع آبی کشور در بخش کشاورزی و بهره‌وری پایین در این حوزه، فشار بر سفره‌های زیرزمینی به اوج خود رسیده است. این برداشت بی‌رویه نه تنها آبخوان‌ها را به مرز غیرقابل احیا رسانده، بلکه باعث فرونشست و تخریب زمین‌های حاصلخیز می‌شود. در نتیجه، کاهش تولید محصولات کشاورزی به افزایش واردات، وابستگی ارزی و گرانی کالاهای اساسی در بازار داخلی دامن زده است.

خطر فرونشست زمین تنها به بخش کشاورزی محدود نمی‌شود و زیرساخت‌های حیاتی کشور را نیز به طور جدی در معرض نابودی قرار داده است. خطوط جاده‌ای و ریلی، تأسیسات انتقال نفت و گاز، شبکه‌های برق و همچنین سازه‌های شهری و آثار تاریخی و فرهنگی ارزشمند کشور در معرض آسیب‌های جدی و جبران‌ناپذیر قرار دارند. استان‌هایی مانند اصفهان، تهران، کرمان و خراسان رضوی که برخی از مهم‌ترین تأسیسات کشور را در خود جای داده‌اند، با بیشترین نرخ فرونشست مواجه هستند.

در غیاب سیاست‌گذاری‌های کلان، شجاعانه و مبتنی بر اصلاح الگوی مصرف، به ویژه در بخش کشاورزی، کشور با نشانه‌های یک فروپاشی زیست‌محیطی فراگیر روبرو است. کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه روند فعلی و عدم مدیریت یکپارچه منابع آب، هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی سنگینی از جمله تخریب کامل زیرساخت‌ها و تشدید مهاجرت را به همراه خواهد داشت و کشور را به نقطه‌ای بی‌بازگشت نزدیک خواهد کرد. منبع: اقتصاد 24