سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، امنیت غذایی، معیشت و سیستم‌های کشاورزی-غذایی پایدار را در خط مقدم برنامه‌های هوش مصنوعی (AI) برای توسعه پایدار قرار داد. این سازمان طی هفته پربار نشست‌ها و گفتگوهای سطح بالا که از ۶ تا ۱۰ ژوئیه در ژنو برگزار شد (شامل مجمع اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی (WSIS)، اجلاس جهانی هوش مصنوعی برای نیکی (AI for Good) و نخستین گفتگوی جهانی درباره حاکمیت هوش مصنوعی)، خواستار تحول دیجیتال فراگیر، مسئولانه و توسعه‌محور شد.

پروفسور چارلز اسپیلین (Charles Spillane)، دانشمند ارشد فائو، در این باره گفت: «در این هفته سه‌گانه، فائو علم، نوآوری، سیاست‌گذاری، مشارکت‌ها و اقدامات سطح کشوری خود را به هم پیوند داد تا نشان دهد چگونه تحول دیجیتال مسئولانه می‌تواند از امنیت غذایی، تاب‌آوری اقلیمی و توسعه پایدار حمایت کند.»

وی خاطرنشان کرد که هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال به سرعت در حال تغییر نحوه تولید غذا، مدیریت خطرات، ارائه خدمات و حفاظت از منابع طبیعی توسط کشورها هستند. با این حال، بحث‌های جهانی درباره هوش مصنوعی و حاکمیت دیجیتال، اغلب واقعیت‌های ملموس و نیازهای تولیدکنندگان خرد، جوامع روستایی و انواع مختلف سیستم‌های کشاورزی و غذایی در سراسر جهان را نادیده می‌گیرند.

اسپیلین افزود: «شعار هیچ کشاورزی نباید جا بماند تنها یک آرزو نیست، بلکه یک آزمون واقعیت است. دسترسی به هوش مصنوعی با تأثیرگذاری آن یکسان نیست. نوآوری که تنها به بزرگ‌ترین و مجهزترین مزارع برسد، نتایج تحول‌آفرین و فوریِ مورد نیاز در سیستم‌های کشاورزی-غذایی را محقق نخواهد کرد. اگر هوش مصنوعی بدون در نظر گرفتن نابرابری‌های موجود به کار گرفته شود، احتمال تعمیق و گسترش این نابرابری‌ها وجود دارد. به همین دلیل است که ما با همکاری اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) و سایر شرکا، “ابتکار جهانی چندذینفعی هوش مصنوعی برای سیستم‌های کشاورزی-غذایی” را ایجاد کرده‌ایم که اولین نشست خود را در ژوئن امسال در مقر فائو برگزار کرد.»

مجمع WSIS: حفظ سیستم‌های کشاورزی-غذایی در دستور کار همکاری‌های دیجیتال

در مجمع WSIS، فائو از طریق نشست خود با عنوان پیشبرد حاکمیت داده‌های قابل اعتماد، هوش مصنوعی فراگیر و کالاهای عمومی دیجیتال برای ساخت زیرساخت‌های عمومی دیجیتال مقیاس‌پذیر و اکوسیستم‌های نوآوری چندزبانه در جهت تحول سیستم‌های کشاورزی-غذایی جهانی مشارکت فعال داشت. این سازمان، رهبری خود را به عنوان تسهیل‌کننده خط عمل C7 اجلاس WSIS در زمینه کشاورزی الکترونیک تثبیت کرد. از زمان تأسیس WSIS در سال ۲۰۰۳، این نقش ویژه به فائو پلتفرمی منحصربه‌فرد داده است تا شرکا را پیرامون کشاورزی دیجیتال، اتصال شبکه‌ای، حاکمیت داده‌های قابل اعتماد، کالاهای عمومی و زیرساخت‌های دیجیتال، توسعه ظرفیت و تحول دیجیتال فراگیر گرد هم آورد.

حضور فائو در WSIS همچنین برای اولین بار، راهکارهای دیجیتال مبتنی بر جوانان، ارتباطات قابل اعتماد برای اقلیم و امنیت غذایی، هوش مصنوعی فراگیر و اکوسیستم‌های نوآوری چندزبانه را برجسته کرد. پیام این نشست روشن بود: جوانان نه تنها ذینفعان تحول دیجیتال هستند، بلکه نوآوران، ارتباط‌گران و شرکای فعالی در تبدیل همکاری‌های دیجیتال به نتایجِ توسعهِ واقعی برای جوامع روستایی به شمار می‌روند.

اعتبار فائو در WSIS با شناخته شدن پورتال علم، فناوری و نوآوری (STI) به عنوان قهرمان جوایز WSIS 2026 بیش از پیش تقویت شد. این عنوان، ارزش روزافزون این پورتال را به عنوان یک کالای عمومی دیجیتال و درگاه دانش جهانی به رسمیت می‌شناسد که هدف آن کمک به کشورها، متخصصان و شرکا برای دسترسی به منابع نوآوریِ مبتنی بر شواهد، پیوند دادن اکوسیستم‌های پراکنده دانش و گسترش علم، فناوری و نوآوری برای تحول پایدار سیستم‌های کشاورزی است.

هوش مصنوعی برای نیکی (AI for Good): تبدیل نوآوری به تأثیرگذاری

در اجلاس جهانی هوش مصنوعی برای نیکی، فائو استدلال کرد که هوش مصنوعیِ توسعه پایدار باید از تحول سیستم‌های کشاورزی برای دستیابی به تولید بهتر، تغذیه بهتر، محیط زیست بهتر و زندگی بهتر حمایت کند و هیچ‌کس را نادیده نگیرد. این اجلاس، بستر قدرتمندی را برای فائو و شرکایش فراهم کرد تا راهکارهای مسئولانه هوش مصنوعی را که پاسخگوی نیازهای واقعی امنیت غذایی و پایداری هستند، به نمایش بگذارند.

مشارکت‌های فائو در این اجلاس شامل رهبری نشست‌های تخصصی در زمینه هوش مصنوعی برای امنیت غذایی، تحول سیستم‌های غذایی دیجیتال، نشست‌های متمرکز بر جوانان نظیر پیشبرد راهکارهای هوش مصنوعی در سیستم‌های کشاورزی از طریق رهبری جوانان، مراسم اختتامیه جوایز چالش رباتیک برای نیکی، تأمین مالی برای توسعه پایدار و اقدامات بشردوستانه و استفاده از هوش مصنوعی مولد متن‌باز برای تأثیرگذاری در دنیای واقعی بود.

حضور فعال فائو در این نشست‌ها به طور مداوم بر اهمیت هوش مصنوعیِ باز، انسان‌محور و قابل‌اعتماد برای خدمات مشاوره‌ای، هشدار زودهنگام و تاب‌آوری اقلیمی تأکید کرد و در عین حال، پژوهشگران جوان را به عنوان هم‌آفرینانِ راهکارهای مسئولانه هوش مصنوعی در این عرصه به رسمیت شناخت.

گفتگوی جهانی درباره حاکمیت هوش مصنوعی: شکل‌دهی به قوانینی کارآمد

نخستین گفتگوی جهانی در مورد حاکمیت هوش مصنوعی، فرصتی کلیدی برای شکل‌دهی به تفکر بین‌المللی پیرامون هوش مصنوعیِ ایمن، امن و قابل‌اعتماد فراهم کرد. فائو دیدگاه تخصصی خود را که مبتنی بر امنیت غذایی، شمول اجتماعی، کیفیت و مدیریت داده‌ها، زیرساخت‌های عمومی دیجیتال و حفاظت از کشاورزان بود، به این گفتگو ارائه داد.

مشارکت‌های فائو بر پر کردن شکاف‌های دیجیتال، ترویج قابلیت همکاریِ سیستم‌ها، توانمندسازی رویکردهای باز و اطمینان از بهره‌مندی کشورهای در حال توسعه، تولیدکنندگان خرد و جوامع روستاییِ فقیرتر از هوش مصنوعی متمرکز بود. فائو تأکید کرد که هوش مصنوعیِ مسئولانه باید شفاف، پاسخگو، فراگیر و مبتنی بر رویکرد عدم آسیب‌رسانی باشد.

فائو از طریق هاب مشارکت‌های گفتگوی هوش مصنوعی سازمان ملل که به تازگی راه‌اندازی شده است، برخی از کاربردهای هوش مصنوعی خود را به نمایش گذاشت. این موارد شامل Tellus (ناوبر دانش مبتنی بر هوش مصنوعی فائو)؛ Ms FAO AI (نخستین آواتار منابع انسانی فائو به عنوان همکار مجازی)؛ دستیار دیجیتال انفورماتیک کشاورزی (AIDA)؛ سیستم LUMINA (سیستم هشدار زودهنگام برای سوءتغذیه حاد در سودان جنوبی با کمک هوش مصنوعی) و سایر برنامه‌های سطح کشوریِ حامی کشاورزان می‌باشد.

هوش مصنوعی باید توسعه پایدار را برای رفع نیازهای واقعی ممکن سازد

حضور فائو در هفته دیجیتال یک پیام روشن داشت: حاکمیت دیجیتال و هوش مصنوعی باید فراگیر، کشاورز-محور و مبتنی بر نیازها و داده‌های واقعیِ زمینه‌های محلی مختلف باشد. مجمع WSIS بنیان‌های همکاری دیجیتال را برجسته کرد، اجلاس AI for Good نوآوری را به نمایش گذاشت و گفتگوی جهانی به شکل‌گیری چارچوب‌های حاکمیتی برای استفاده مسئولانه کمک می‌کند.

فائو از طریق گروه کاریِ متقابلِ سازمانیِ خود در زمینه هوش مصنوعی، فعالانه این ابعاد را به یکدیگر پیوند می‌دهد تا اطمینان حاصل کند که امنیت غذایی، نقطه تمرکز اصلی تحول دیجیتال است. هیئت اعزامی فائو با مشارکت در هر سه پلتفرم طی هفته دیجیتال، نقش خود را به عنوان سازمان مرجع کلیدی با مأموریتِ هوش مصنوعیِ مسئولانه برای سیستم‌های کشاورزی-غذایی تثبیت کرد.