احیای بزرگترین رودخانه چین از آستانه مرگ زیستمحیطی
گزارش نشریه اکونومیست از احیای بیسابقه رودخانه یانگتسه چین که باعث افزایش ۲۰۰ درصدی ذخایر ماهیان، بازگشت دلفینهای کمیاب و چالشهای اجتماعی جابهجایی ۲۳۰ هزار صیاد محلی شد.
رودخانه یانگتسه، بزرگترین و طولانیترین شریان آبی چین به طول ۶۳۰۰ کیلومتر، پس از سالها تخریب زیستمحیطی و بهرهبرداری بیرویه، در حال تجربه یک احیای اکولوژیک شگفتانگیز است. حزب حاکم چین که زمانی به دلیل اولویت دادن به توسعه صنعتی سریع و آسیب به محیط زیست مورد انتقاد بود، اکنون طرحهای حفاظت از تنوع زیستی را در اولویت قرار داده است. کلید اصلی این چرخش بزرگ، اجرای برنامه ممنوعیت ۱۰ ساله صیادی در حوضه رودخانه یانگتسه است که از سال ۲۰۲۱ به طور سرسختانه آغاز شد.
آمارهای تازه نشان میدهد که اقدامات نظارتی شدید و به بهکارگیری فناوریهای هوشمند برای اجرای این ممنوعیت، نتایج ملموسی به همراه داشته است؛ ذخایر ماهیان در برخی مناطق رودخانه تا بیش از ۲۰۰ درصد (سه برابر) افزایش یافته و گونههای در حال انقراضی مانند دلفینهای بیباله یانگتسه و تاسماهیان دوباره در حال بازگشت و زادآوری در قلمرو طبیعی خود هستند. این دستاورد، اکوسیستم رودی را که به آستانه نابودی کامل رسیده بود، بار دیگر زنده کرده است.
با این حال، این احیای زیستمحیطی بدون هزینه نبوده است. اجرای سختگیرانه و رویکرد دستوری از بالا به پایین در چین، باعث تغییر شیوه زندگی و جابهجایی شغلی بیش از ۲۳۰ هزار صیاد سنتی در طول مسیر این رودخانه شده است. منتقدان اشاره میکنند که اگرچه این نوع حاکمیت زیستمحیطی (Eco-authoritarianism) به بهبود سریع طبیعت منجر شده، اما فشار اقتصادی و اجتماعی سنگینی را بر جوامع محلی و روستایی که معیشتشان قرنها به صیادی وابسته بود، وارد کرده است.
در نهایت، بازگشت حیات به رودخانه یانگتسه نشاندهنده توانایی اجرای پروژههای بزرگ مقیاس زیستمحیطی در چین است؛ پروژهای که توازنی پیچیده میان حفاظت از تنوع زیستی، نظارت هوشمند شهری و پیامدهای اجتماعی برای جوامع محلی را به تصویر میکشد. منبع: اکونومیست