ارزیابی جدید جهانی آب شیرین نشان میدهد که اقدامات انجامشده با فشارهای فزاینده همگام نیست
موسسه منابع جهان نوشت:
امروز آزمایشگاه تغییر سیستمها (Systems Change Lab) از بخش جدید خود با عنوان سیستم آب شیرین رونمایی کرد؛ مجموعهای که آخرین شواهد و دادهها را برای پایش پیشرفتهای جهانی در مسیر تحولات مورد نیاز برای حفاظت از آبهای شیرین جهان گرد هم آورده است. یافتههای این گزارش نشان میدهد که اقدامات صورتگرفته در تقریباً تمامی شاخصهای مورد ارزیابی، دچار عقبماندگی شدیدی هستند.
آب شیرین تداومبخش حیات بر روی زمین است، اما تحت فشارهای روزافزون قرار دارد. اگرچه اکوسیستمهای آب شیرین کمتر از ۱ درصد از سطح زمین را پوشش میدهند، اما از نزدیک به ۱۰ درصد از تمام گونههای شناختهشده پشتیبانی میکنند، آب شرب انسانها را تأمین مینمایند، تولید غذا را پایدار نگه میدارند، انرژی تولید میکنند، به تنظیم اقلیم کمک میکنند و شالوده معیشت جوامع هستند. با این حال، اقدامات جهانی برای محافظت از آب شیرین همگام با تهدیدات رو به رشدی همچون تغییرات اقلیمی، برداشت بیرویه و تغییر کاربری اراضی پیش نمیرود.
در میان ۳۷ شاخص برآمدی که آزمایشگاه تغییر سیستمها در راستای اهداف کلیدی اقلیمی، تنوع زیستی و عدالت زیستمحیطی جهانی ارزیابی کرده است:
۴ شاخص در مسیر درست حرکت میکنند اما همچنان «بسیار عقبتر از مسیر تعیینشده» هستند؛ از جمله دسترسی به آب پاک و بازسازی جنگلهای حرا.
۵ شاخص در مسیر درست قرار دارند اما فاقد اهداف کمی و عددی هستند؛ از جمله کیفیت آبهای سطحی و زیرزمینی و آلودگی ناشی از فلزات سنگین.
۱۱ شاخص کاملاً در مسیر نادرست پیش میروند؛ از جمله افت سطح آبهای زیرزمینی، خطر سیلاب و تنش آبی.
۱۷ شاخص دادههای کافی برای پایش پیشرفت ندارند؛ از جمله نابودی تالابها، احیای دریاچهها و فشار ناشی از صید بیرویه.
بخش سیستم آب شیرین همچنین شامل بیش از ۸۰ شاخص تکمیلی دیگر است که شرایط تسهیلکننده پیشرفت و همچنین موانع حیاتی در مسیر ایجاد تحول بنیادین را بررسی میکند.
این یافتهها در حالی منتشر میشوند که فشارهای تصاعدی بر سیستم آب شیرین، پیامدهای روزافزون و شدیدی به همراه داشته است. جوامع در سراسر جهان با افزایش تنش و کمبود آب، سیلهای وخیمتر، خشکسالیهای طولانیمدت و افت کیفیت آب دستوپنجه نرم میکنند و میلیاردها نفر هنوز به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند.
تحول در سیستم آب شیرین نیازمند اقدام در چندین محور و تغییر بزرگ است: کاهش اختلال در چرخه آب — از جمله از طریق حفاظت و احیای اکوسیستمهای آب شیرین — و مقابله با عوامل اصلی نابودی تنوع زیستی مانند آلودگی، بهرهبرداری بیرویه و انتشار گونههای مهاجم غیربومی. در عین حال، جهان باید دسترسی عادلانه به آب آشامیدنی سالم و ارزان، بهداشت و خدمات بهداشتی را برای همه تضمین کند.
از آنجایی که تغییرات اقلیمی عامل اصلی اختلال در چرخه آب است، حفاظت از آب شیرین نیز به قدرت جهان در کاهش سریع انتشار گازهای گلخانهای در بخشهای برق، ساختمان، صنعت، حملونقل، جنگلها، اراضی، غذا و کشاورزی — همزمان با توسعه فناوریهای حذف کربن — بستگی خواهد داشت. به عبارت دیگر، آینده سیستم آب شیرین جهان کاملاً به اقدامات اقلیمی جوامع بینالمللی وابسته است.
