پژوهش پاییز ۱۴۰۳ فصلنامه جامعه و محیط زیست نشان داد طی ۵ دهه پس از انقلاب، گفتمان سیاسی چپ‌گرا تسهیل برداشت زیرزمینی را اولویت داد و راست‌گرا سدسازی گسترده را؛ این ایدئولوژی‌ها بر اساس ظرفیت هیدرولوژیکی کشور نبود و منجر به ناپایداری منابع شد. نتیجه بحران کم‌آبی و تنش‌های اجتماعی بود و پیشنهاد می‌شود حکمرانی متناسب با اکولوژی هر منطقه تمرکز بر حفاظت و ارزیابی محیط زیستی قبل از توسعه داشته باشد تا پایداری تضمین شود.

تحلیل دقیق برنامه ششم توسعه نشان می‌دهد ایران در سال‌های ۱۳۹۵–۱۴۰۱ با میانگین خودکفایی ۸۶٪ گندم، امنیت غذایی را در سطح قابل قبولی حفظ کرد، اما نوسان تولید و تداوم سیاست خرید تضمینی، پایداری آن را تهدید می‌کند. در نتیجه راهکار واقعی را می¬توان تمرکز بر ارقام جدید دیم و کاهش نقش انحصاری دولت در زنجیره گندم–آرد–نان دانست.

تغییر اقلیم تا سال ۲۰۶۰ می‌تواند عملکرد گندم دیم کردستان را ۲۵٪ کاهش دهد، اما پژوهش جدید (۱۴۰۳) نشان داد با کاشت در تاریخ ۲۳ مهر به علاوه یک نوبت آبیاری تکمیلی ۵۰ میلی‌متری در گل‌دهی یا پر شدن دانه، افت عملکرد کاملاً جبران شده و حتی تا ۳۵٪ افزایش می‌یابد. این روش را می¬توان راهکار عملی و کم‌هزینه برای کشاورزان دیم‌کار ایران دانست.